Ben jij ooit op de conducteur afgestapt om te vragen of je gratis mocht reizen met de trein? Nee? Ook niet in ruil voor veel gratis reclame? (‘Ik doe een goed woordje en ál mijn vrienden zullen voortaan met de trein reizen!’). Of heb je ooit in een restaurant gezegd: ‘Ik wil heel graag bij jullie komen eten, maar ik heb geen geld. Daarom wil ik je vragen om mij een gratis 3 gangendiner voor te schotelen. Mogen er ook twee zijn hoor! Je helpt er mij niet alleen mee, maar het is ook nog eens erg goed voor jullie naamsbekendheid!’ Deze situaties klinken je misschien absurd en onrealistisch in de oren, maar veel freelancers krijgen er bijna dagelijks mee te maken: mensen die van je dienst gebruik willen maken, maar niet willen betalen. 

Je koopt geen brood zonder af te rekenen, je gaat niet naar de kapper zonder te betalen en je sluipt niet voorbij de kassa van de IKEA met een Björn of Billy in je handen. Waarom denken veel mensen er bij illustraties, foto’s, vormgeving of teksten anders over? Ik krijg regelmatig mailtjes over het nakijken van een tekst, het schrijven van een kort stuk of het geven van advies. Dat is uiteraard geen probleem, leuk zelfs! Maar niet altijd staat daar een vergoeding tegenover. ‘Het kost je maar een paar minuten’, ‘Het is bijzonder goed voor je naamsbekendheid’, ‘Denk aan de grote doelgroep die je hiermee zult bereiken’, ‘Als het bevalt komen we later terug voor een betaalde opdracht’. Het klinkt allemaal zo aannemelijk en normaal. Maar als je die situatie vervolgens vertaalt naar, ik noem maar wat, een restaurant klinkt het minder logisch. ‘Mag ik een pizza calzone voor niets? Kost je maar een paar minuten!’. ‘Doe mij maar een gratis cola light, dan vertel ik al mijn vrienden hoe goed jullie zaak is!’.

Omgekeerde wereld
De verleiding om ‘ja’ te zeggen op zo’n opdracht was voor mij in het begin groot. Ik geloofde dat het goed was voor mijn naamsbekendheid, dat het me nieuwe klanten op zou leveren en dat het de opdrachtgever gunstig zou stemmen. Vaak bleek het tegendeel waar: wie gaat er betaald werk afnemen van iemand die werk voor niks doet? En met die vergroting van je naamsbekendheid valt het ook reuze mee. Tja, ze weten je te vinden als er gratis werk verricht moet worden.

Werk voor échte klanten
Al snel leerde ik dat gratis werk je nergens brengt. Het doet niks voor je bedrijf, niks voor je imago en niks voor je bankrekening.
Echte klanten zijn:

  • mensen die de waarde inzien van hetgeen jij creëert
  • mensen die bereid zijn om te betalen voor de moeite en de tijd die jij in jouw werk stopt
  • mensen die zien dat jij iets doet wat zij zelf niet kunnen en daar graag in investeren
  • mensen die zien dat jij met jouw werk hun bedrijf, product, project of organisatie naar een hoger niveau tilt.

Ik maak enkel nog uitzonderingen voor bijzonder vrijwilligerswerk. Per jaar kies ik 1 à 2 projecten waar ik op vrijwillige basis een bijdrage aan lever. Dat geeft me een goed gevoel en ik vind het fijn om op die manier bij te dragen aan interessante projecten in mijn omgeving. En de rest… tja, ik reis niet gratis met de trein en bestel geen cola light for free.


Moor Breekt de Week is een wekelijkse blog van Maartje Bertens. Elke week een frisse kijk op actuele communicatiezaken, tips en communicatieadviezen. Wil jij jouw bedrijf naar een hoger niveau tillen? Boek een inspiratiesessie bij Moor Communicatie!

-->