Stel, je hebt een (informatieve) tekst geschreven. Je bent er tevreden over, je hebt je doelgroep onderzocht en je doel voor ogen gehouden. Voordat je de tekst daadwerkelijk gebruikt, wil je de kwaliteit van de tekst analyseren. Hoe doe je dat? Gebruik het CCC-model!

Natuurlijk zijn er meerdere manieren om de kwaliteit van je tekst te testen, maar mijn favoriet is het CCC-model van dr. Jan Renkema. Daarin stelt hij dat er drie voorwaarden zijn voor kwaliteit:

  • Correspondentie: de schrijver bereikt met de tekst zijn doel én de tekst voldoet aan de verwachtingen van de lezer.
  • Consistentie: de keuzes die in de tekst gemaakt zijn passen bij elkaar.
  • Correctheid: de tekst is vrij van fouten.

Naast de voorwaarden werkt het model met vijf tekstniveaus: teksttype (brief, memo, offerte, brochure, boek, etc.), inhoud, opbouw, formulering en presentatie. Combineer je de voorwaarden met de tekstniveaus, dan krijg je vijftien ijkpunten. Al deze aspecten kunnen van invloed zijn op je tekstkwaliteit. Het CCC-model ziet er vervolgens zo uit:

Hoe pas je het model toe op je tekst?
Pak je tekst erbij en bekijk de tekst grondig. Loop het stuk zin voor zin na. Houd ondertussen de vragen die voortkomen uit het CCC-model in je achterhoofd.

  • ‘Bereik ik met deze tekstsoort (bijv. een memo, een brief, een mail of een boek) mijn doelgroep en past deze tekstsoort bij hun wensen?’ (ijkpunt 1)
  • ‘Past de tekst die ik geschreven heb bij deze tekstvorm?’ (ijkpunt 2)
  • ‘Heb ik de regels die bij dit genre horen goed toegepast? (Bijvoorbeeld: inleiding, kern slot) (ijkpunt 3)
  • Spreekt de tekst zichzelf tegen (ijkpunt 5)
  • Past de formulering bij de doelgroep (ijkpunt 10)
  • Staan er spelfouten in? (ijkpunt 15)

Analyseer je tekst zin voor zin en kijk waar je de eventuele ‘fouten’ onder kunt brengen. Door deze items te categoriseren, kun je goed onder woorden brengen waar het mis gaat in de tekst. Bijvoorbeeld: ‘De presentatie van de tekst past niet bij de lezer (IJkpunt 13)’ of ‘De feiten in de tekst spreken elkaar tegen (IJkpunt 5).  Herschrijf je tekst na je analyse.

CCC-model vóórdat je gaat schrijven
Je kunt het CCC-model gebruiken om je tekst te analyseren en controleren, maar je kunt het model ook als leidraad gebruiken voorafgaand aan je schrijfwerk. Welk teksttype ga je gebruiken? Wat doe je met de inhoud? Hoe bouw je het stuk op? Welke formulering ga je gebruiken? En hoe presenteer je het geheel? Loop je al deze punten na? Dan heb je een mooie kapstok voor je tekst.

 

————————————————————————–

Deze blogreeks (dit is deel 1 van de 3) is een kleine ode aan mijn favoriete professor op de ‘Uni’: Jan Renkema. Volgende week: Hoe bevorder je leesgemak?
Wil je eerdere blogs teruglezen? Bekijk dan hier het archief!